Begrippenkader

Korte, vereenvoudigde uitleg van leerstukken die in de oefendossiers terugkomen. Bedoeld als naslag bij het bestuderen van de casussen — geen volledige of bindende juridische uitleg.

Facilitator / beroepsbeoefenaar: Een dienstverlener (bijv. trustkantoor, belastingadviseur, notaris of advocaat) die constructies opzet of faciliteert. Bij wetenschap van de criminele herkomst kan hij zelf medepleger of medeplichtige aan witwassen zijn.
Geldezel (katvanger): Iemand die zijn bankrekening ter beschikking stelt voor het doorsluizen van crimineel geld. Kan zich, afhankelijk van zijn wetenschap, schuldig maken aan opzet- of schuldwitwassen.
Gronddelict: Het oorspronkelijke misdrijf waaruit het wit te wassen vermogen afkomstig is (bijv. fraude of valsheid). Voor een witwasveroordeling hoeft niet altijd precies vast te staan wélk gronddelict is gepleegd.
Internationale rechtshulp: Samenwerking tussen landen om bewijs te vergaren of vermogen te bevriezen (bijv. via een rechtshulpverzoek of een Europees onderzoeksbevel). Vaak nodig wanneer geldstromen of het gronddelict zich in het buitenland bevinden.
Oplichting art. 326 Sr: Iemand door een oplichtingsmiddel (een valse naam of hoedanigheid, listige kunstgrepen of een samenweefsel van verdichtsels) bewegen tot afgifte van een goed, het verlenen van een dienst of het aangaan van een schuld.
Samenweefsel van verdichtsels: Een opeenstapeling van leugens die in onderlinge samenhang een onjuiste voorstelling van zaken oproepen. Een van de oplichtingsmiddelen.
Schuldwitwassen art. 420quater Sr: Variant van witwassen waarbij de verdachte de criminele herkomst niet zeker wist, maar "redelijkerwijs moest vermoeden". Lichtere variant dan opzetwitwassen.
Stichting administratiekantoor (STAK): Een stichting die juridisch de aandelen houdt en daartegenover certificaten uitgeeft. Legitiem instrument, maar kan ook worden gebruikt om de identiteit van de uiteindelijk belanghebbende uit het zicht te houden.
UBO (uiteindelijk belanghebbende): De natuurlijke persoon die uiteindelijk eigenaar is van of zeggenschap heeft over een rechtspersoon. Via een gelaagde structuur (holdings, STAK, buitenlandse vennootschappen) kan de UBO bewust worden verhuld.
Valsheid in geschrift art. 225 Sr: Het valselijk opmaken of vervalsen van een geschrift met bewijsbestemming, met het oogmerk het als echt te (laten) gebruiken — denk aan valse facturen.
Voordeelsontneming (ontneming) art. 36e Sr: Het ontnemen van wederrechtelijk verkregen voordeel ("pluk-ze"). Vaak voorafgegaan door een strafrechtelijk financieel onderzoek (SFO) en conservatoir beslag om vermogen veilig te stellen.
Voorwaardelijk opzet: De verdachte heeft de aanmerkelijke kans op een bepaald gevolg bewust aanvaard. Een veelvoorkomende opzetvorm bij de beoordeling van witwassen.
Witwassen art. 420bis Sr: Het verbergen of verhullen van de criminele herkomst van geld of goederen, of het verwerven, voorhanden hebben, overdragen of gebruiken daarvan terwijl men die herkomst kent.
Zelfwitwassen: Witwassen van vermogen dat uit een eigen misdrijf afkomstig is. Voor het enkele "verwerven of voorhanden hebben" geldt dan de eis dat er een handeling is die daadwerkelijk gericht is op verbergen of verhullen.